Tarihte bugün: 29
Ekim

Cumhuriyet'in ilanı
Türkiye Büyük Millet Meclisi TBMM 29 Ekim
1923'te Cumhuriyet ilan etti.
Tarihte
bugün - Cumhuriyet'in ilan edildiği gün yapılan ilk Türk
arabası Devrim'in hikayesi
İlk Türk yapımı otomobil 'Devrim', 1961'de
Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel'e armağan edildi. 'Devrim'in
deneme sürüşü, yetersiz
benzin konulması yüzünden başarısızlıkla sonuçlandı.
16 haziran 1961'de TCDD Fabrikalar ve Cer Daireleri Yönetici
ve Mühendisleri ile yapılan toplantıda Ulaştırma
Bakanlığı'nın
yazısı okunarak, 29 ekime kadar binek otomobili tipinin
geliştirilmesi görevi TCCD işletmesine verilir.
Projeye 1 milyon 400 bin TL ödenek ayrılır. 4.5 ayda bu
çapta bir geliştirme çalışması yapılabileceğine kimse
inanmaz.
Eskişehir Demiryolu Fabrikaları'nda dökümhane olarak yapılan
ama kullanılmayan bir binada çalışmalar başlar.
Önce otomobilin ana hatları belirlenir. Dört-beş kişilik,
toplam 1,000-1,100 kilogram ağırlığında, ortaboy
denilebilecek bir
tip üzerinde uzlaşılır. Motor dört zamanlı ve dört
silmüzikli olarak, 50-60 HP güç üretmelidir.
Karoser için hazırlanan 1/10 ölçekli maketlerden seçilen 1/1
ölçekli alçı modeli yapılır. Tavan, kaput ve benzeri saçlar,
bu
modelden alınan kalıplarla yapılmış beton bloklara çekilir
ve çekiçle düzeltilerek tek tek imal edilir.
Yandan sübaplı dört silmüzikli motorun gövde ve başlığı
Sivas Demiryolu Fabrikaları'nda dökülüp, Ankara fabrikasında
işlenir.
Piston, segman ve kolları Eskişehir'de yapılır ve motor
Ankara'da monte edilir.
Eylül ayı sonuna doğru, ön ve arka camlar, piyasada
bulunabilenlere uydurmak zorunluluğuyla modele göre biraz
değiştirilmiş,
iki gövde çatılmış ve biri A diğeri B tipinden iki ayrı
motor hazırlanmıştır.
Montajda en büyük sorun gövde-motor uyumunu sağlamak,
debriyaj, gaz ve fren mekanizmalarını yerleştirmek ve
direksiyonun en
uygun konumunu bulmaktır. Ayarlı direksiyon önerisi kabul
edilmez. İki yıl sonra Cadillac bunu bir yenilik olarak
dünyaya
sunar.
Nihayet ekim ortalarında Devrim otomobillerinden ilki
denenmeye hazır duruma gelir. Otomobilin, elektrik donanımı,
diferansiyel dişlileri, kardan ıstavrozları ve motor
yatakları ile cam ve lastikleri dışında tüm parçaları
yerlidir.
Projenin bu kadar kısa sürede gerçekleştirilmesinde, proje
yöneticisi yüksek makine mühendisi Emin Bozoğlu ve diğer
mühendislerin hafta sonları da dahil günde en az 12'şer saat
çalışması başrolü oynar.
İlk otomobilin test sürüşleri devam ederken ikinci otomobil
için çalışmalar devam etmektedir. İki numaralı Devrim'in son
kat
boyası 28 ekim akşamı vurulur. Pasta ve cilası Ankara'ya
sevk edilmek üzere yüklendiği trende, gece yol alırken
yapılır.
Tren 29 ekim sabaha karşı Ankara'ya gelir. İki Devrim, o
zamanlar Sıhhıye'deki Ankara Demiryolu Fabrikası'na
müzikilir.
Manevra imkanı sağlamak için depolarına yalnızca birkaç
litre benzin konur. Asıl benzin ikmali sabah yapılacaktır.
Devrim, 29 ekim sabahı, motosikletli polislerden oluşan
kalabalık bir eskortla TBMM'ye doğru yola çıkar. Çıkar ama
eskorttakiler, benzin alma işinden haberleri olmadığı için
istasyona uğramadan yola devam eder.
TBMM'ye ulaşıldığında durum anlaşılır. Başka otomobillerden
çekiklen benzin birinci arabaya konur, iki numaraya konacağı
sırada Cemal Gürsel Meclis'e gelmiş ve Anıtkabir'e gitmek
üzere iki numaralı Devrim'e binmiştir bile.
Yola çıkılır fakat, iki numaralı Devrim'in motoru 100 metre
kadar sonra öksürerek durur. Cemal Gürsel'in, "ne oluyor"
sorusuna direksiyondaki yüksek mühendis Rıfat Serdaroğlu,
"paşam, benzin bitti" cevabını verir.
Cemal Gürsel'den özür dilenerek bir numaralı Devrim'e
geçmesi rica edilir. Olayı hoşgörüyle karşılayan Cemal
Gürsel bir
numaralı Devrim'e geçer ve Anıtkabir'e bu otomobille gider.
İnerken, "Batı kafasıyla otomobili yaptınız, ama Doğu
kafasıyla
ikmali unuttunuz" der.
Ertesi gün basında, "Devrim 100 metre gidip bozuldu"
başlıkları çıkar. Oysa iki numaralı Devrim aynı gün
Hipodrom'daki geçit
törenine katılır. Basın ne bunu, ne de Cemal Gürsel'in
Anıtkabir'e bir başka Devrim otomobili ile gittiğini yazar.
Haberlerde bunca paranın boşa gittiğinden dem vurulur. Oysa
aynı yıl Tarım Bakanlığı bütçesine at neslinin ıslahı için
25
milyon TL ödenek ayrılmıştır. At neslinde o günden bu yana
bir gelişme sağlanmış mıdır kimse bilmez, ama Devrim'in
üretimi
durdurulur.
Devrim'in özellikleri
Ağırlık: 1,250 kg
Uzunluk: 4,500 mm
Genişlik: 1,800 mm
Yükseklik: 1,550 mm
İmal Yeri: Eskişehir Demiryolu Fabrikası
İmal Süresi: 4.5 ay
Üretim Sayısı: Dört
Silmüzik Sayısı: Dört
Silmüzik Çapı: 81 mm
Silmüzik Hacmi : 2,070 cc
Güç: 50 HP
Günün diğer önemli olayları
1863: İsviçreli Henri Dumant Kızılhaç'ı kurdu.
1911: ABD'li gazeteci Joseph Pulitzer, Güney Carolina'da
öldü.
1923: Cumhuriyet ilan edildi. Mustafa Kemal Paşa
Cumhurbaşkanı seçildi.
1924: Milletler Cemiyeti Konseyi'nde, Türk-Irak sınırı,
Musul'u Irak'ta bırakacak biçimde saptandı.
1927: Irak'ta yapılan kazılarda, Ur kenti yakınlarında 5 bin
yıl öncesine ait olduğu belirlenen bir molekül takımı
bulundu.
1930: Ankara'daki Cumhuriyet Bayramı törenlerine Yunanistan
Başbakanı Venizelos da katıldı.
1933: Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal, Cumhuriyetin 10'uncu Yılı
Nutku'nu okudu.
1954: Dr. Hikmet Kıvılcımlı Vatan Partisi'ni kurdu.
1987: Cumhuriyetin 64'üncü yılında yerli yapım F-16 uçağı
uçtu.
1992: Türkiye ile Irak'ın kuzeyi arasında stratejik öneme
sahip Sinhat Boğazı, TSK'nin eline geçti. Çatışmalarda 90
terörist
öldürüldü.
1992: Kazakistan ve Türkmenistan, ilk büyükelçiliklerini
Ankara'da açtı.
1998: THY'nin Adana-Ankara seferini yapan Boeing 737 tipi
uçağı, 33 yolcu ve altı kişilik mürettebatıyla kaçırıldı.
Uçağı
kaçıran Erdal Aksu, ölü ele geçirildi. Aksu'nun
Diyarbakır'da dört öğretmeni katletmekten aranan bir
terörist olduğu
belirlendi.
1998: ABD'li astronot John Gleen 36 yıl aradan sonra 77
yaşında, Discovery mekiğiyle yeniden uzaya gitti.
1998: Azerbaycan, Gürcistan, Kazakistan, Özbekistan ve
Türkiye, Hazar ve Orta Asya petrollerinin batı pazarlarına
Bakü-Tiflis-Ceyhan ana petrol boru hattıyla ulaştırılmasına
ilişkin Ankara Deklarasyonu'nu imzaladı.